สารพันเห็ด, เห็ดตับเต่า

สูตรการทำอาหารวุ้นเลี้ยงเห็ดตับเต่า (เห็ดห้า)

NULL

          เห็ดตับเต่าเป็นเห็ดชนิดมัยคอร์ไรซ่า, ซึ่งเป็นเห็ดที่อาศัยอยู่ภายนอกของรากพืช อาหารของเห็ดตับเต่านอกจากได้มาโดยการย่อยสลายอินทรีย์วัตถุแล้ว ยังได้มาจากสารอินทรีย์ที่ขับออกมาจากรากพืชด้วย ซึ่งมีองค์ประกอบบางส่วนเป็นวิตามินที่ละลายน้ำได้ การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจากดอกเห็ดตับเต่าบนอาหารวุ้น พีดีเอ (PDA) ซึ่งใช้เลี้ยงเห็ดทั่ว ๆ ไปได้ผลดีนั้น เห็ดตับแจริญช้า เมื่อปี 2542 มีการลองใช้ภูไมท์ (pumice) เติมลงในอาหารตั้งแต่เตรียมอาหาร โดยใช้ 1 % พบว่าได้ผลดีกว่าพีดีเอเดิม ต่อมาได้ตรวจสอบสูตรอาหาร MMN มีเดี้ยม พบว่ามีไธอามีนด้วย และเปลี่ยนจากภูไมท์เป็น ภูไมท์ซัลเฟต ทำให้ได้รับแร่ธาตุมากขึ้น

fiogf49gjkf0d

          ปี 2546 จึงประยุกต์สูตรอาหารวุ้นเป็นดังนี้ น้ำ 1,000 ซี.ซี. มันฝรั่ง 200 กรัม น้ำตาลเด๊กโทรส 20 กรัม ภูไมท์ซัลเฟต 20 กรัม วุ้น 15 กรัม วิตามินบี 1 ขององค์การเภสัช 1 เม็ด ทำการเตรียมเหมือนอาหารวุ้นดีดีเอนั่นเอง เมื่อนำมาทดลองเลี้ยงเห็ดมัยคอร์ไรซ่าทั้งหลาย เช่น เห็ดเผาะ เห็ดตับเต่า พบว่ามีอัตราการเจริญเติบโตดีมาก เมื่อดัดแปลงสูตรไม่ใส่วุ้นแต่ใช้ต้มเมล็ดข้าวฟ่าง เพื่อเลี้ยงเชื้อบนเมล็ดข้าวฟ่าง ก็สามารถทำให้เชื้อเต็มขวดภายใน 3 สัปดาห์


          การวิเคราะห์สูตรอาหารใหม่นี้พบว่าน่าจะมาจากซิลิคอน และแร่ธาตุปลีกย่อยต่าง ๆ ในภูไมท์ซัลเฟต และมาจากวิตามินบี 1 (ไธอามีน) คือวิตามินบี 1 นี้แทนวิติมินที่เดิมได้จากของเหลวที่ออกมาจากราก ส่วนซิลิคอนนั้นเป็นธาตุที่ส่งเสริมการสร้างไคติน ไคตินเป็นองค์ประกอบของผนังเซลล์ของเห็ดรา ส่วนแคลเซียม กำมะถัน ฟอสฟอรัส และจุลธาตุต่างๆ ในภูไมท์ซัลเฟต เป็นแร่ธาตุช่วยการเจริญของเห็ดตับเต่าโดยทั่วไป อาหารวุ้นสูตรนี้ยังช่วยให้การแยกเชื้อเห็ดที่เลี้ยงยาก ทำได้ง่ายขึ้นและแม้แต่นำไปเลี้ยงเห็ดปลวก เส้นใยเห็ดปลวกก็เจริญดีด้วย อ่านเพิ่มเติมในหนังสือเห็ดตับเต่า เห็ดห้า เห็ดผึ้ง

ที่มา : อาจารย์ดีพร้อม ไชยวงศ์เกียรติ, ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์